BIỂU HIỆN CỦA BỆNH SA SÚT TÂM THẦN

cac-bien-phap-giam-ham-muon-tinh-duc-qua-do

Sa sút tâm thần là một hội chứng lâm sàng do nhiều nguyên nhân gây nên, có đặc điểm:

  • Giảm trí nhớ ngắn hạn
  • Ít nhất có giảm một trong các lĩnh vực nhận thức sau:
    • Thất ngôn – Giảm ngôn ngữ
    • Thất dụng – Giảm trí nhớ vận động
    • Mất nhận biết – Giảm trí nhớ cảm giác
    • Giảm khả năng tổng hợp, suy luận/giảm chức năng điều hành
  • Giảm hoạt động xã hội và /hoặc nghề nghiệp
  • Không giải thích được bằng các bệnh khác

Sa sút trí tuệ là bệnh rất thường gặp ở người cao tuổi. Khoảng 6-10% người trên 60 tuổi mắc SSTT.

Các biểu hiện của Sa sút trí tuệ bao gồm:

1. Giảm trí nhớ

  • Giảm khả năng học và lưu giữ thông tin mới (lặp đi lặp lại các hội thoại)
  • Giảm khả năng lấy lại thông tin (không thể nhớ tên, nhớ danh sách từ)
  • Giảm nhớ sự kiện cá nhân (quên đồ vật)
  • Trí nhớ khai báo (ngữ nghĩa) bị nặng hơn trí nhớ thủ tục

2. Giảm ngôn ngữ

  • Không nhớ được danh sách từ (đặc biệt trong bệnh Alzheimer)
  • Khó khăn khi tìm từ (định danh)
  • Giảm nói lưu loát từ
  • Không nói được những câu phức tạp
  • Khả năng hiểu khi nghe người khác nói còn tương đối tốt (có thể hiểu được những hướng dẫn)

3. Giảm thị giác không gian (Visuospatial impairments)

  • Giảm nhận biết hình ảnh (không nhận ra khuôn mặt người quen)
  • Giảm khả năng định hướng không gian (lạc ở những nơi quen thuộc, không vẽ được các hình theo không gian 3 chiều)

4. Giảm chức năng điều hành

  • Giảm khả năng lên kế hoạch, dự đoán, liên hệ, trừu tượng hoá : trắc nghiệm thuỳ trán
  • Tiếp nhận và sử lý nhiều thông tin để đưa ra quyết định (trắc nghiệm nối điểm phần B)
  • Giảm chức năng điều hành thường là biểu hiện đầu tiên được ghi nhận ở những người thông minh, có học vấn cao
  • Giảm rõ chức năng điều hành thường thấy trong SSTT thuỳ trán-thái dương trước khi xuất hiện suy giảm trí nhớ

5. Giảm hoạt động chức năng

  • Thường bắt đầu bằng các hoạt động hàng ngày có sử dụng công cụ, dụng cụ (IADLs) (quản lý chi tiêu, lái xe, mua bán, làm việc, sử dụng thuốc, lên lịch hẹn)
  • Giai đoạn muộn có giảm các hoạt động cơ bản hàng ngày (ăn, chải chuốt, mặc quần áo, đi vệ sinh)
  • Tần xuất và kiểu biểu hiện giảm hoạt động chức năng thay đổi tuỳ từng cá nhân và thể bệnh
  • Lưu ý: trong giai đoạn đầu của SSTT, không có sự tương quan rõ giữa giảm hoạt động hàng ngày và suy giảm nhận thức trên các trắc nghiệm có thể không tương quan rõ

6. Các rối loạn về hành vi

Hầu như bao giờ cũng gặp và thường là mục tiêu chính của điều trị.

Thay đổi nhân cách xuất hiện sớm

  • Thụ động (thờ ơ, cách ly xã hội)
  • mất kiềm chế (hành vi tình dục bất thường hoặc nói năng lung tung
  • tự cho mình là trung tâm (tính trẻ con, thiếu sự đại lượng)
  • Kích động rất thường gặp và thường nặng lên khi bệnh tiến triển
  • Kích động về lời nói (25%)
  • Kích động về hành động (30%)
  • các hành vi không kích động như đi lang thang (25-50%)
  • Trầm cảm (40-50%): Đặc biệt trong bệnh Alzheimer và SSTT do mạch máu

Biểu hiện tâm thần

  • Hoang tưởng (30-60%): mất trộm, không chung thuỷ
  • Rối loạn về tiếp nhận (20-40%) – thường là ảo giác thị giác, hay gặp trong SSTT thể Lewy

Rối loạn giấc ngủ (>50%)

  • Mất ngủ, rối loạn chu kỳ thức – ngủ
  • .Mất ngủ, đi lang thang và kích động là những lý do chính làm kiệt sức người chăm sóc
Đặt lịch hẹn